سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
237
تاريخ ايران ( فارسى )
زيركانهء تركان و رم برداشتن و فرار يك رمه از اسبان خسارت و تلفات سخت هنگفتى ديدند نتايج حاصلهء از اين جنگ غير قاطع بوده است . همايون امپراطور فرارى شرح تأسيس امپراطورى مغول در هند بدست بابر كه انگلستان سدهء هيجدهم با وى تماس نزديك داشت خارج از حدود كتاب - است . آن پادشاه نامى در 1530 ميلادى از اينجهان درگذشت و جانشين او همايون از هند بر اثر آشوب و طغيانى رانده شده و بايران پناهنده گرديد . طهماسب سوابق مودت و اتحاد اين دو خاندان سلطنتى را بخاطر آورده نه فقط ويرا با كمال صميميت و جوانمردى پذيرفت بلكه به او براى استرداد تاج و تخت با قشون كافى كمك داد . راجع بسر گردانى اين سلطان فرارى هنوز در يك كتيبهاى در تربت شيخ جام اثرى بشرح زير موجود مىباشد : ايخدائى كه رحمت تو توبهء گناهكاران را مىپذيرد ضمير هركس به حضرت تو ظاهر و آشكار است آستانه درت قبلهء تمام خلائق است بخشش و انعام تو همه را شامل است در اينجا چيزى كه بر اهميت اين يادگار تا يك حد رقتآور ميافزايد همانا اطلاع به اين مطلب است كه همايون حميده بيگم از اولاد شيخ جام را بزوجيت خود درآورد و اكبر معروف از او به دنيا آمد . طغيان القاص ميرزا 594 - 955 ه . ( 1547 - 1548 م . ) سليمان از طغيان القاص ميرزا برادر شاه كه بدربار وى پناهنده و مورد پذيرائى گرمى واقع شده بود ترغيب و تشجيع گرديده در صدد حملهء ديگرى بايران افتاد . او لشكرى بايران فرستاد كه آن تبريز و اصفهان را گرفت ليكن القاص ميرزا با متحدين خود بناى مخاصمه و منازعه را گذاشت و از اين لشكركشى نتيجهء قطعى حاصل نشد . قرارداد صلح بين ايران و تركيه 962 ه ، ( 1555 ) از زمان تأسيس سلسلهء صفوى بين ايران و تركيه حالت عداوت و خصومت ، يا جنگ و پيكار و يا در حال بىتكليفى باقى بوده است . در آخر هردو دولت از جدال و قتال خسته و مانده شدند